Wie is wie bij claims over foto's

In België lopen vier soorten partijen door elkaar, en de brieven maken dat onderscheid zelden duidelijk.

Een beheersvennootschap beheert rechten voor haar leden en staat onder toezicht van de FOD Economie. SOFAM is de bekendste voor beeld. Een onafhankelijke beheersentiteit doet iets vergelijkbaars, maar commercieel en voor eigen rekening; ook die staat, in beperkte mate, onder toezicht van de FOD Economie. Een opsporingsdienst zoals Pixsy vindt de foto's, maar procedeert niet zelf: daarvoor komt een advocaat in beeld. En een incassobureau of een gerechtsdeurwaarder vordert een schuld in, zonder zich over het auteursrecht uit te spreken.

Dat onderscheid is geen theorie. Wie u voor zich hebt, bepaalt of er een mandaat te tonen valt, of er toezicht op bestaat, en of de partij aan de andere kant zelf een belang heeft bij de hoogte van het bedrag.

Een naam die u in Vlaanderen vaak tegenkomt, is die van Permission Machine. Dat bedrijf kwam in 2021 in het nieuws toen de voorzitter van de ondernemingsrechtbank in Gent zijn vordering tegen de vereniging Kortom afwees. In het vonnis staat, zoals geciteerd door het advocatenkantoor dat Kortom verdedigde, dat de activiteiten hoofdzakelijk gericht zijn op het onder druk genereren van inkomsten uit vastgestelde vermeende schendingen.

Daarna veranderde het bedrijf van naam. Permission Machine bvba werd Visual Rights Group, en na de aangekondigde samengang met het Deense Copyright Agent A/S in december 2024 draagt de Belgische vennootschap de naam Copyright Agent Benelux bv. Het ondernemingsnummer bleef al die tijd hetzelfde: 0541.831.904. Krijgt u post van een van die drie namen, dan hebt u met dezelfde vennootschap te maken.

Het toezicht is niet weg, en het oordeel erover is gemengd. In januari 2021 antwoordde de minister van Economie op een schriftelijke vraag in de Senaat dat Permission Machine sinds 1 januari 2018 erkend is als onafhankelijke beheersentiteit, en dat uit onderzoek van de Controledienst bleek dat de gehanteerde tarieven gangbaar waren, vergelijkbaar met die van beheersvennootschappen zoals SOFAM. In maart 2022 antwoordde de minister op een volgende vraag dat de Controledienst eind 2021 opnieuw onderzoek deed en Permission Machine toen wees op diverse tekortkomingen, onder meer bij het openbaar maken van de lidmaatschapsvoorwaarden en bij het beleid rond verdelingen aan de rechthebbenden, beheerskosten en inhoudingen. Of de erkenning vandaag, onder de naam Copyright Agent Benelux, nog loopt, hebben wij niet kunnen nagaan: het register van de Controledienst was voor ons niet raadpleegbaar.

U bent niet de eerste die zo'n brief krijgt, en er bestaan Belgische organisaties die er publiek over schrijven. UNIZO wijst erop dat een rechter op geen enkele manier gebonden is door de tarieven van de claimende partij en dat hij de vergoeding zelf vastlegt. Het Cultuurloket geeft een lijstje van zaken die u nagaat voordat u betaalt. De Federatie, de koepel van het sociaal-cultureel werk, doet hetzelfde voor vzw's en voegt eraan toe dat reageren op een claim altijd verstandig is. Al die stukken staan hieronder bij de bronnen.