SOFAM: een beheersvennootschap, geen claimbureau

Claimpartij

SOFAM is in 1979 door makers zelf opgericht, heeft een vergunning van de minister en staat onder toezicht. En het hof van beroep in Antwerpen greep bij gebrek aan beter naar haar tarieven om te bepalen wat een licentie waard is.

Bekijk de hulp, vanaf € 25 Wat is een redelijk bedrag?

Wie is dit

Een beheersvennootschap van makers zelf

De volledige naam is Multimedia Maatschappij van de Auteurs van de Visuele Kunsten. Het is een coöperatieve vennootschap met zetel in de Koninklijke Prinsstraat 87 in 1050 Brussel, ondernemingsnummer 0419.415.330, in 1979 opgericht door de auteurs zelf. SOFAM spreekt op de eigen site over een gemeenschap van ruim 5.200 visuele kunstenaars; dat is haar eigen opgave, en een onafhankelijke telling hebben wij niet gevonden.

Het verschil met de bureaus elders op deze site zit in de vergunning. SOFAM werd bij ministerieel besluit van 1 september 1995 gemachtigd om als collectieve beheersvennootschap op te treden, en schrijft zelf dat de beheersactiviteiten worden gecontroleerd door de Controledienst van de vennootschappen voor het beheer van auteursrechten en naburige rechten, een dienst van de Economische Inspectie bij de FOD Economie. De richtsnoeren van diezelfde FOD Economie voor websitehouders verwijzen websitehouders voor beeld dan ook naar SOFAM als Belgische beheersvennootschap.

Wat wij niet hebben kunnen doen: de actuele officiële lijst van beheersvennootschappen raadplegen. De pagina's van de FOD Economie lieten zich niet openen. Wij houden het daarom bij wat hierboven staat, en gaan niet verder.

Een lege vergadertafel met een dichte map erop, rustig kantoorlicht

Waarom dit uitmaakt

De tarieven als maatstaf in de rechtspraak

Dat onderscheid is niet alleen bestuurlijk. Het heeft een gevolg dat u in uw eigen dossier kunt gebruiken.

Omdat SOFAM een erkende beheersvennootschap is met een openbare tarieflijst, greep het hof van beroep in Antwerpen naar die tarieven toen het moest bepalen wat een redelijke vergoeding is. Het hof schreef het voorzichtig: het lijkt bij gebrek aan gepaste alternatieven aangewezen gebruik te maken van de basistarieven (als indicatie) die worden aangereikt door erkende (Belgische) beheersvennootschappen, en waar bepaalde rechtspraak ter invulling van dit redelijk en billijk forfaitair bedrag heeft teruggegrepen naar de geldende SOFAM-tarieven kan het hof dergelijke benadering aanvaarden. Dat is dus geen vaste regel en geen algemene praktijk van alle Belgische rechters, maar een bij gebrek aan beter gekozen ijkpunt.

Aan de andere kant van diezelfde weegschaal: in het arrest van 20 december 2023 verwierp het hof de tarieven van OnLineArt uitdrukkelijk. Het aanvaardde die niet voor de Belgische markt, omdat niet duidelijk was of ze hier relevant of representatief zijn.

Wie dus een brief krijgt met een bedrag dat op een eigen tarieflijst van een bureau steunt, mag vragen waarop die lijst berust. Dat is geen spitsvondigheid: bij de begroting van het bedrag was dat in Antwerpen en Gent telkens een van de scharnierpunten.

De tarieven

Vier dingen om te weten

De tarieven zijn openbaar en uitdrukkelijk indicatiefSOFAM schrijft er zelf bij: de vermelde tarieven zijn indicatief. Voor een vast beeld op internet noemt de lijst een marge: ongeveer € 159,64 tot € 246,72 voor een publicitaire site en € 101,59 tot € 159,64 voor een informatieve site, afhankelijk van het formaat.
Er is geen enkel basistariefHet hangt af van het soort site en van het formaat. De € 121,92 die in de Antwerpse arresten opduikt, staat wel degelijk in de lijst: het is een informatieve site met een klein formaat. Tweemaal dat bedrag is precies de € 243,84 die het hof in zaak 2023/AR/276 toekende. De € 222,05 uit het arrest van 20 december 2023 hebben wij in de gepubliceerde reeksen niet teruggevonden, en dat strijken wij hier niet glad.
De lijst draagt geen jaartalIn het document staat geen versie of jaartal. Wij schrijven daarom nergens dat dit de tarieven van een bepaald jaar zijn, en u kunt dat in uw eigen dossier ook gewoon vragen.
Let op de drie verschillende twintig procentenDe Antwerpse arresten schrijven aan de statuten een inhouding van twintig procent voor administratieve dienstverlening toe. De veelgestelde vragen van SOFAM noemen een commissie van twintig procent vanaf € 2.500 en tweeëntwintig procent daaronder. En het jaarverslag over 2022 noemt een verhouding van netto kosten tot inningen van 13,50 procent. Dat zijn drie verschillende dingen.

De twintig procent

Wat het hof er precies over zei

Over die twintig procent nog iets, want het is een van de weinige plekken waar een Belgisch hof uitdrukkelijk in het voordeel van de fotograaf besliste. Het hof schreef: het hof oordeelt het redelijk om abstractie te maken van deze 20 % als het indicatief tarief als basis (met verhogingen) wordt gebruikt ter bepaling van het redelijk en billijk bedrag. Anders gezegd: die inhouding wordt er niet afgetrokken, het volle tarief blijft de basis. Wie u dus vertelt dat een claim automatisch twintig procent lager mag, heeft het arrest verkeerd gelezen.

Kanttekening van onze kant: in de statutenversie die SOFAM zelf publiceert staat geen percentage. Wij schrijven die twintig procent daarom toe aan wat het hof erover zegt, en niet aan de statutentekst.

Hoe het werkt

Wat SOFAM voor een aangesloten maker doet

Krijgt u een brief waarin SOFAM voorkomt, houd dan één onderscheid scherp. In alle Belgische arresten die wij hebben kunnen inzien, was SOFAM niet de eisende partij. Het ging om individuele fotografen, bijgestaan door een advocatenkantoor, en SOFAM kwam er alleen in voor als tariefmaatstaf. Een Belgisch vonnis waarin SOFAM zelf eiser is in een zaak over een foto op een website, hebben wij niet gevonden.

Hoe SOFAM voor haar leden optreedt, staat wel op de eigen site. Een lid meldt de inbreuk met een kopie van het gebruik, een kopie van het eigen werk, een samenvatting van de feiten en de gegevens van de andere partij. Daarna geldt: de juriste verbindt zich ertoe kosteloos een eerste advies aan de leden uit te brengen. Pas zodra lid en juriste samen besluiten een gerechtelijk dossier te openen, wordt het dossier betalend. De veelgestelde vragen raden leden bovendien aan om eerst in dialoog te gaan met de gebruiker, vóór er juridische stappen worden gezet.

Bronnen

Waar dit op gebaseerd is

Bronnen

Elke bewering op deze pagina is terug te voeren op een van deze vindplaatsen. Klopt er iets niet, laat het ons weten.

Meer lezen

SOFAM: een beheersvennootschap, geen claimbureau

Een beheersvennootschap van makers zelf

De tarieven als maatstaf in de rechtspraak

Vier dingen om te weten

Wat het hof er precies over zei

Wat SOFAM voor een aangesloten maker doet

Waar dit op gebaseerd is

Bronnen

Verder op deze site