In de brief staat een bedrag zonder berekening. Bij de rechter moet dat bedrag wel onderbouwd worden, post per post. Het hof van beroep in Antwerpen heeft die berekening in december 2023 in vier uitspraken helemaal uitgeschreven. Hieronder staat hoe zo'n som eruitziet, en wat er niet in thuishoort.
De wet
De wet geeft geen tarief. Artikel XI.335 van het Wetboek van economisch recht geeft de rechthebbende recht op vergoeding van zijn werkelijke schade. Kan de omvang van die schade op geen andere manier bepaald worden, dan mag de rechter volgens de tweede paragraaf van dat artikel een forfaitair bedrag vaststellen in redelijkheid en billijkheid.
Daar zit meteen de kern. Forfaitair betekent niet willekeurig, en het betekent al helemaal niet dat er een vast tarief bestaat waarop iemand zich kan beroepen. Het Hof van Cassatie zette dat op 30 november 2023 nog eens recht: het verwierp de stelling dat zo'n forfaitaire vergoeding minstens gelijk moet zijn aan de royalty's die bij toestemming verschuldigd zouden zijn geweest. De vergoeding blijft begrensd door de schade die werkelijk bewezen is.
Wat de rechter dan wel doet, is een som opbouwen: een basistarief, en daarbovenop opslagen die elk apart onderbouwd moeten worden.
De berekening
| Post | Opslag | Bedrag |
|---|---|---|
| Basistarief van SOFAMHet hof neemt het tarief van de Belgische beheersvennootschap voor visuele kunsten als vertrekpunt. | € 121,92 | |
| Langer dan twee jaar onlineAlleen als de duur bewezen is. In een andere zaak van dezelfde dag was er te weinig gegevens over de periode, en kwam er geen opslag bij en ging er niets af. | + 25 % | € 30,48 |
| Verkeerde naamsvermeldingBij de foto stond een andere naam achter het copyrightteken. Het hof: een verkeerde naamsvermelding vergroot de morele schade voor de auteur aanzienlijk. | + 300 % | € 365,76 |
| Gemiste kans om te onderhandelenDe vergoeding voor de kans die de fotograaf misliep om een hogere prijs te vragen of zijn toestemming gewoon te weigeren. Het hof beperkte die tot honderd procent omdat de omvang van die kans beperkt was. | + 100 % | € 121,92 |
| SamenDit is wat het hof een redelijke vergoeding vond. | € 640,08 | |
| Vermindering wegens rechtsmisbruikIn deze zaak: bij de ingebrekestelling zat geen begin van bewijs van het auteurschap, het gevraagde bedrag stemde volgens het hof niet overeen met de gebruikelijke tarieven, en er zaten lange stiltes in de communicatie. | − 25 % | − € 160,02 |
| ToegekendGevraagd was € 5.080. | € 480,06 |
Dit is geen voorbeeld dat wij verzonnen hebben. Het is de berekening uit het arrest van het hof van beroep in Antwerpen van 13 december 2023 in de zaak tegen DPG Media, rolnummer 2023/AR/298. De volledige tekst staat bij de bronnen onderaan.
Let op wat hier gebeurt. Er werd € 5.080 gevraagd. Het hof komt op een redelijke vergoeding van € 640,08 en houdt daar nog een kwart van af omdat de manier waarop de claim werd ingezet rechtsmisbruik opleverde. Er blijft € 480,06 over, ongeveer een tiende van wat er gevraagd werd. En toch is dit geen zaak waarin de fotograaf ongelijk kreeg: de inbreuk stond vast.
De bouwstenen
De uitkomsten
Vier uitspraken van het hof van beroep in Antwerpen. Let op het verschil tussen het bedrag uit de ingebrekestelling en het bedrag dat uiteindelijk voor de rechter werd gevorderd. Drie van de vier zaken gingen tegen een groot mediahuis; alleen de laatste ging tegen een kleine onderneming.
| Zaak | Waarover | In de ingebrekestelling | Gevorderd voor de rechter | Toegekend | Korting wegens rechtsmisbruik |
|---|---|---|---|---|---|
| 2023/AR/27613 december 2023, tegen Roularta Media Group | één foto | € 14.000 | € 5.760 | € 243,84 | 50 % |
| 2023/AR/27713 december 2023, tegen Roularta Media Group | zestien foto's op vier sites | € 38.336 | € 32.136 | € 4.480,56 | 25 % |
| 2023/AR/29813 december 2023, tegen DPG Media | één foto | € 5.080 | € 5.040 | € 480,06 | 25 % |
| 2023/AR/36220 december 2023, tegen een schildersbedrijf | één foto | € 6.000 | € 2.875 | € 444,10 | geen aparte korting |
Vier arresten, vier keer een fractie van het gevraagde bedrag. Dat is opvallend, maar trek er geen rekenregel uit. Het hof keek elke keer naar de omstandigheden van dat dossier: hoe lang het beeld online stond, of er een naam bij stond en welke, hoe groot de gemiste kans was, en hoe de claim was ingezet.
Bij het laatste arrest in de tabel hebben wij niet kunnen vaststellen of het hof daadwerkelijk een afzonderlijke korting wegens rechtsmisbruik heeft toegepast, of dat het verschil volledig uit de berekening zelf volgt. Wij zetten er daarom geen percentage bij.
Er is nog iets dat in deze arresten opvalt en dat in geen enkele claimbrief staat. Het hof merkt op dat de fotograaf op het moment van de ingebrekestelling in een feitelijk dominante onderhandelingspositie zit, omdat de inbreuk dan al gepleegd is. Juist daarom, aldus het hof, is de redelijkheid van het voorgestelde bedrag mede een graadmeter voor de vraag of er misbruik wordt gemaakt van het recht.
Wat dit voor u betekent
Deze pagina legt uit hoe een rechter rekent. Ze zegt niet wat uw bedrag zou moeten zijn, en dat is geen bescheidenheid maar nauwkeurigheid: dat hangt af van het tarief waarop de afzender zich beroept, van de duur, van de naamsvermelding, van het soort gebruik en van wat u kunt aantonen.
Wilt u het gevraagde bedrag naast de bedragen uit deze uitspraken leggen, gebruik dan de bedrag-check. Wilt u weten wat dit voor uw eigen brief betekent en in welke volgorde u dat aankaart, dan staat dat in de handleiding.
Bronnen
Elke bewering op deze pagina is terug te voeren op een van deze vindplaatsen. Klopt er iets niet, laat het ons weten.
Meer lezen