Blijft een claim onbetaald, dan groeit het totaal vaak met administratiekosten, dossierkosten en intresten. België heeft daar sinds 1 september 2023 strikte regels voor, maar of ze op een claim over een foto van toepassing zijn, ligt niet vast. Hieronder staat allebei: de regel, en de onzekerheid.
De regel
Sinds 1 september 2023 bestaat boek XIX van het Wetboek van economisch recht, met als titel Schulden van de consument. Het regelt wat een onderneming mag aanrekenen wanneer een consument niet op tijd betaalt, en het is dwingend recht: een beding dat verder gaat, wordt voor niet geschreven gehouden.
De kern is eenvoudig. Voordat er ook maar iets bovenop de hoofdsom mag komen, moet er een eerste herinnering zijn geweest, en die is gratis. Daarna geldt een wachttermijn van minstens veertien kalenderdagen. Pas als die verstreken is, mogen er kosten en intresten worden gevraagd, en ook dan alleen tot bepaalde grenzen.
Lees de rest van deze pagina wel met deze zin erbij: de regels hieronder gelden tegenover een consument, en of ze ook gelden voor een claim over een foto is een aparte vraag. Die behandelen wij verderop, en het antwoord is minder stellig dan u misschien hoopt.
De verplichtingen
De grenzen
| Openstaand saldo | Maximale vergoeding |
|---|---|
| Saldo tot en met € 150 | maximaal € 20 |
| Saldo van € 150,01 tot € 500 | maximaal € 30, vermeerderd met 10 % van het deel boven € 150 |
| Saldo boven € 500 | maximaal € 65, vermeerderd met 5 % van het deel boven € 500, met een absoluut plafond van € 2.000 |
Boven op de hoofdsom mogen bij een consument alleen nog verwijlintresten en een forfaitaire vergoeding komen, en niets anders. De intrest mag niet hoger zijn dan de referentie-intrestvoet uit de wet op de betalingsachterstand bij handelstransacties, vermeerderd met acht procentpunten. De forfaitaire vergoeding is geplafonneerd volgens de tabel hierboven, en moet bovendien uitdrukkelijk bedongen zijn.
Die vergoeding dekt alles: de intresten aan de ene kant en alle kosten van de minnelijke invordering aan de andere kant. Waar boek XIX geldt, mag er dus niet nog eens een aparte post voor dossierkosten, opzoekkosten of administratie bij.
De nuance
Nu de nuance, en die is belangrijk genoeg om er een hele sectie aan te geven.
Boek XIX geldt voor een schuld van een consument aan een onderneming. Consument betekent hier: een natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden buiten zijn beroepsactiviteit. Een vzw, een vennootschap of een zelfstandige die voor zijn zaak wordt aangeschreven, kan zich er dus niet op beroepen.
En dan de vraag waar het echt om draait: valt een schadevergoeding wegens auteursrechtinbreuk hieronder? De memorie van toelichting bij de wet laat zich op dit punt verschillend lezen. Op de ene plaats staat dat het gaat om schulden van sommen en niet om waardeschulden, met als omschrijving van een waardeschuld: een schuld waarvan de waarde door de rechter moet worden beoordeeld. Dat is precies wat een nog niet begrote schadevergoeding is. Op een andere plaats in diezelfde memorie staat dat niet alleen contractuele schulden, maar ook niet-contractuele schulden tot de in te vorderen schulden kunnen worden gerekend.
Wij hebben geen Belgische uitspraak gevonden die deze vraag voor een claim over een foto beslecht, en ook geen auteur die de knoop doorhakt. Wie u dus vertelt dat de regels van boek XIX zonder meer op uw fotoclaim van toepassing zijn, gaat verder dan wat vandaag vaststaat. In de Antwerpse arresten is de weg van het rechtsmisbruik bewandeld, niet die van boek XIX.
Toezicht
Los van de vraag welke regels gelden, is er nog een ding dat u kunt nagaan. Wie in België beroepshalve schulden van consumenten minnelijk invordert, moet vooraf ingeschreven zijn bij de FOD Economie. Advocaten, gerechtsdeurwaarders en gerechtelijke mandatarissen zijn van die inschrijving vrijgesteld, maar niet van de gedragsregels zelf.
Er is nog weinig zicht op de handhaving. In maart 2026 vroegen een reeks middenveldorganisaties, waaronder Testaankoop en het Observatoire du Crédit et de l'Endettement, uitdrukkelijk dat de Economische Inspectie de controle op boek XIX tot prioriteit zou maken. Dat verzoek suggereert dat er tot dan weinig systematisch gecontroleerd werd, maar wij hebben geen cijfers over controles of vaststellingen kunnen vinden.
Bronnen
Elke bewering op deze pagina is terug te voeren op een van deze vindplaatsen. Klopt er iets niet, laat het ons weten.
Meer lezen