Het internetarchief als bewijs

De Wayback Machine is het webarchief van het Internet Archive, een Amerikaanse organisatie zonder winstoogmerk. Automatische zoekprogramma's leggen pagina's vast, en wat vastgelegd is, blijft bewaard. Er zit volgens het eigen helpcentrum drie tot tien uur tussen het vastleggen en het verschijnen in het archief.

Het adres van een momentopname is opgebouwd met de datum en het tijdstip erin, in de volgorde jaar, maand, dag, uur, minuut en seconde, gevolgd door het oorspronkelijke webadres. Dat is voor uw dossier belangrijk: het adres draagt de datum in zich, en dat maakt het adres zelf een stuk waard. Bewaar dus altijd het volledige adres met de datumcode, en niet alleen een schermafbeelding.

Met de functie Save Page Now kunt u zelf een pagina laten vastleggen. Het eigen helpcentrum schrijft: put a URL into the form, press the button, and we save the page. You will instantly have a permanent URL for your page. Dat is nuttig als u vandaag wilt vastleggen dat een beeld ergens anders openbaar staat, of juist dat het van uw eigen site verdwenen is.

Nu iets wat de meeste mensen niet weten, en wat belangrijk is als u hoopt dat oude momentopnamen vanzelf verdwijnen.

Een robots-bestand op uw eigen site is geen betrouwbaar middel om het archief te sturen, en zeker niet met terugwerkende kracht. Het Internet Archive publiceerde op 17 april 2017 een bericht met de titel Robots.txt meant for search engines don't work well for web archives, waarin het schrijft zich te willen richten op representing the web as it really was, and is, from a user's perspective. De aanleiding was onder meer dat de hele geschiedenis van een domein verdween zodra dat domein geparkeerd werd met een afsluitend robots-bestand.

Wie toch iets uit het archief wil, moet het Internet Archive zelf aanschrijven. Het helpcentrum verwijst daarvoor naar een e-mailadres. Nergens wordt beloofd dat zo'n verzoek wordt ingewilligd. Wij hebben ook geen eenduidige actuele beleidsverklaring gevonden over hoe het archief vandaag met robots-bestanden omgaat, dus reken er niet op en ga er evenmin van uit dat ze volledig genegeerd worden.

Er is ook een technisch tegenargument dat u moet kennen, want het werkt beide kanten op.

Een gearchiveerde pagina wordt bij het tonen samengesteld uit onderdelen die op verschillende momenten zijn vastgelegd: de tekst van de ene dag, een afbeelding van een andere. Het archief kiest daarbij de dichtstbijzijnde tijdstempel. Er kan dus een pagina op uw scherm verschijnen die in die vorm nooit heeft bestaan. Wordt zo'n weergave als schermafbeelding in een dossier gestopt, dan is die context verdwenen. Dat is een verweer tegen een momentopname van de tegenpartij, en het is tegelijk een reden om uw eigen momentopname met het volledige adres te bewaren in plaats van met een plaatje.

Diezelfde voorzichtigheid geldt voor gewone schermafbeeldingen. De Federatie schrijft daarover: vaak wordt een screenshot meegestuurd, maar in tijden van AI-beeldmanipulatie zou een rechter echter niet altijd geneigd zijn om dat als sluitend bewijs te aanvaarden, en voegt eraan toe: strikt genomen zou een officiële vaststelling door een gerechtsdeurwaarder meer zekerheid bieden. Dat geldt ook voor de schermafbeelding die bij uw brief zat.

Over die vaststelling door een gerechtsdeurwaarder tot slot, want de vraag naar de kosten komt altijd. Zo'n proces-verbaal heeft authentieke bewijswaarde over zuiver materiële feiten: de gerechtsdeurwaarder beschrijft wat hij ziet, zonder conclusies over oorzaak of gevolg.

Wel schrijft diezelfde Nationale Kamer erbij dat een rechter onder alle omstandigheden zijn eigen beoordelingsbevoegdheid behoudt. Authentieke bewijswaarde is dus geen eindoordeel.

Er is geen wettelijk ereloon voor. De Nationale Kamer schrijft het zelf: het wettelijk tarief voor gerechtsdeurwaarders voorziet niet in een ereloon voor een vaststelling, behalve op vordering van een rechter. Wat wel vaststaat, zijn een registratierecht van € 50 en eenentwintig procent btw. Vraag dus vooraf een raming. Een publieke prijsindicatie bestaat niet, ook niet na de tariefhervorming van 2024, en wij noemen daarom geen bedrag.