Van een aanmaning naar de rechtbank

Betekenen is een woord uit hetzelfde wetboek. Artikel 32 omschrijft betekening als de afgifte van een origineel of een afschrift van de akte; zij geschiedt bij gerechtsdeurwaardersexploot of, in de gevallen die de wet bepaalt, in de vormen die deze voorschrijft. Het afschrift is uw exemplaar.

Kan het stuk niet aan uzelf worden overhandigd, dan gebeurt de betekening volgens artikel 35 aan uw woonplaats of verblijfplaats, en voor een rechtspersoon aan de maatschappelijke of administratieve zetel. Lukt ook dat niet, dan bepaalt artikel 38 dat de gerechtsdeurwaarder een afschrift onder gesloten omslag achterlaat, met datum, uur en plaats vermeld op het origineel en op het afschrift. Uiterlijk de eerste werkdag daarna stuurt hij een door hem ondertekende brief met het tijdstip van aanbieding en de mogelijkheid om het afschrift gedurende maximaal drie maanden op zijn kantoor af te halen.

Praktisch betekent dit dat een dagvaarding u kan bereiken zonder dat u iemand aan de deur hebt gehad, en dat de termijnen dan toch lopen. Een gesloten omslag in de bus is dus geen reclame die kan blijven liggen.

Niet verschijnen is met de opeenvolgende hervormingen gevaarlijker geworden. De kern van artikel 806 van het Gerechtelijk Wetboek kreeg zijn huidige vorm op 1 november 2015; de slotzinsnede kwam erbij met de wet van 6 juli 2017. De tekst luidt nu:

In het verstekvonnis willigt de rechter de vorderingen of verweermiddelen van de verschijnende partij in, behalve in zoverre de rechtspleging, die vorderingen of middelen strijdig zijn met de openbare orde, met inbegrip van de rechtsregels die de rechter krachtens de wet ambtshalve kan toepassen.

De rechter voert dus niet zelf verweer voor wie er niet is. Wat gevorderd wordt, wordt in beginsel toegewezen, tenzij het strijdig is met de openbare orde of het gaat om rechtsregels die de rechter ambtshalve kan toepassen. Onze lezing daarvan is dat de rechtspraak die elders tot een fractie van het gevorderde bedrag leidde, bij verstek niet vanzelf in uw voordeel meespeelt. Dat is een gevolgtrekking van ons en geen regel die ergens zo staat.

Daarna gelden termijnen van een maand. Artikel 1048 geeft een maand om verzet aan te tekenen, te rekenen vanaf de betekening van het vonnis, en artikel 1051 een maand voor hoger beroep, vanaf dezelfde betekening. Maar verzet staat lang niet altijd open. Artikel 1047, eerste lid werd door de wet van 6 juli 2017 herschreven en luidt sindsdien:

Tegen ieder verstekvonnis dat in laatste aanleg is gewezen kan verzet worden gedaan, onverminderd de bij de wet bepaalde uitzonderingen.

Is het vonnis niet in laatste aanleg gewezen, dan blijft dus alleen hoger beroep over, en ook daarvoor hebt u een maand vanaf de betekening.

Tot slot een misverstand dat wij vaak tegenkomen. De procedure voor de invordering van onbetwiste geldschulden, de IOS-procedure van de artikelen 1394/20 en volgende van het Gerechtelijk Wetboek, laat een gerechtsdeurwaarder toe een uitvoerbare titel te bekomen zonder tussenkomst van een rechter ten gronde. Zowel de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders als de Orde van Vlaamse Balies schrijft dat die procedure alleen tussen ondernemingen geldt, en de Orde verzet zich uitdrukkelijk tegen uitbreiding naar consumenten.

Bovendien staat de beperking in de wettekst zelf. Artikel 1394/20 opent met Elke onbetwiste schuld die een geldsom tot voorwerp heeft en die vaststaat en opeisbaar is op dag van de aanmaning, en sluit daarna uitdrukkelijk schulden uit van of ten aanzien van schuldeisers of schuldenaren die niet zijn ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen of in een vergelijkbaar register van een andere lidstaat. Wie geen onderneming is, valt er dus buiten, en een fotoclaim die u gemotiveerd betwist is geen onbetwiste schuld.