Het criterium is hetzelfde als bij een foto, maar de uitkomst verschilt vaak. En bij gratis vectorbanken zit het probleem meestal niet in het betalen, maar in de naamsvermelding.
De drempel
Juridisch geldt er geen aparte regel voor tekeningen. Het criterium is voor een illustratie hetzelfde als voor een foto: het werk moet een eigen intellectuele schepping zijn waarin de maker vrije en creatieve keuzes heeft gemaakt die zijn persoonlijkheid uitdrukken. Het Belgische kantoor Studio Legale vat de keerzijde daarvan kernachtig samen: intellectuele rechten beschermen niet wat banaal is. Het Cultuurloket spreekt over een eigen intellectuele schepping van de auteur: een creatie van de menselijke geest, met de aanwezigheid van een persoonlijke stempel van de auteur.
In de praktijk pakt dat bij een tekening vaak anders uit dan bij een foto, en dat is een feitelijk verschil en geen juridisch verschil. Bij een illustratie zijn de keuzes in het resultaat te zien: de vorm, de lijn, de kleur, de stilering. Bij een registrerende foto moet de maker apart aantonen welke keuzes hij maakte, en precies daarop liep in Gent op 16 maart 2026 een vordering over achttien foto's stuk. Dit is onze eigen redenering; een Belgische bron die dit verschil met zoveel woorden uitspreekt, hebben wij niet gevonden.
Wat is beschermd
Gratis, maar met voorwaarden
Bij gratis vectorbanken zit het probleem meestal ergens anders dan mensen denken. Niet in het geld, maar in de naamsvermelding.
De gebruiksvoorwaarden van Flaticon bepalen dat gratis gebruik is toegestaan mits de gebruiker duly crediting said content to the Website/Company and, in any event, to the Collaborator. Het licentiecertificaat dat bij een gratis download hoort, draagt de titel License Certificate, FREE LICENSE (WITH ATTRIBUTION) en geeft de formule: designed by {Author's Name} from Flaticon, voor webgebruik zichtbaar geplaatst met een link. Een betaald abonnement is bij Flaticon uitdrukkelijk omschreven als de dienst die bestaat uit het gebruiken van de content zonder die vermelding.
En dan de bepaling die ertoe doet: de rechten van de gebruiker eindigen volgens diezelfde voorwaarden automatisch en zonder aankondiging zodra hij de voorwaarden schendt. Wie de naamsvermelding weglaat, gebruikt het beeld vanaf dat moment dus zonder licentie. Dat is de juridische knop waar een claim aan kan hangen.
Over Freepik doen wij hier geen uitspraak: die voorwaarden hebben wij niet kunnen inzien. En wij hebben geen enkel bericht, forumdraad of vonnis gevonden waaruit blijkt dat Freepik of Flaticon zelf claimbrieven versturen wegens een ontbrekende naamsvermelding.
Door een mens gemaakt
Tot slot het onderwerp dat elk jaar groter wordt: beeld dat door een computer is gemaakt. De Federatie zet in haar controlelijst voor vzw's uitdrukkelijk de vraag is de foto origineel en door een mens gemaakt? Het Belgische kantoor Sirius Legal schrijft het zo: volgens de Belgische en Europese wet moet een werk het resultaat zijn van een originele, menselijke creatie.
Dat snijdt twee kanten op, en het is eerlijk om beide te noemen. Volledig door een computer gegenereerd beeld krijgt volgens die lezing geen auteursrechtelijke bescherming, wat betekent dat een claim daarover wankel staat. Maar het betekent ook dat u op beeld dat u zelf zo maakt geen auteursrecht kunt laten gelden. Daarmee is het nog niet vogelvrij: de voorwaarden van de dienst waarmee u het maakte, het merkenrecht en het portretrecht kunnen het gebruik nog altijd beperken.
Over lettertypen doen wij geen uitspraak. Wij hebben er geen goede Belgische bron over gevonden. Wat wel vaststaat: een webfontlicentie is een afspraak met de leverancier, en die geldt los van de vraag of het lettertype auteursrechtelijk beschermd is.
Bronnen
Elke bewering op deze pagina is terug te voeren op een van deze vindplaatsen. Klopt er iets niet, laat het ons weten.
Meer lezen