U hebt het beeld van Unsplash, Pexels of Pixabay gehaald, waar het gratis stond en waar zelfs geen naamsvermelding voor nodig was. Nu ligt er een brief. Dat komt hard aan. Hier staat hoe dat kan gebeuren, wat de licenties wel en niet dekken, en welk bewijs u nu nog kunt terugvinden.
De licentie
De licenties van die platformen zijn ruim. Unsplash verleent een onherroepelijke, niet-exclusieve en wereldwijde licentie om beeld te downloaden, te kopieren, te bewerken en te gebruiken, gratis en ook commercieel, zonder toestemming van of naamsvermelding aan de fotograaf. Pexels schrijft dat alle foto's en video's gratis te gebruiken zijn en dat naamsvermelding niet vereist is. Pixabay laat gratis gebruik en bewerking toe, ook zonder de auteur te noemen.
Er zitten grenzen aan, en die verschillen per platform. Pexels en Pixabay verbieden het doorverkopen van onbewerkte kopieën. De Unsplash-licentie noemt vooral het samenstellen van beeld tot een concurrerende dienst. Bij herkenbare personen en merken ligt het bij alle drie gevoeliger. Maar dat is meestal niet waar het misgaat.
Waar het wel misgaat, is de vraag of degene die het beeld heeft geupload, daar zelf de rechten op had. En precies daar geven die platformen u niets. Pixabay schrijft in zijn voorwaarden dat het niet garandeert dat er toestemmingen of licenties zijn verkregen voor de inhoud, en dat het alle verantwoordelijkheid daarvoor uitdrukkelijk afwijst. Pexels heeft in zijn voorwaarden vrijwel dezelfde zin staan. De uploader garandeert bij beide platformen dat hij alle rechten bezit, en de aansprakelijkheid van het platform is uitgesloten. Unsplash formuleert het in zijn helpdesk zo dat beeld op een as is-basis wordt aangeboden en dat aansprakelijkheid voor verder gebruik bij u blijft.
Hoe dat misgaat
Dat dit geen theoretisch risico is, blijkt uit een geval dat Pixabay zelf heeft beschreven. In april 2016 gingen er aanmaningen uit over de foto Archway to Doha, die volgens Pixabay onrechtmatig als rechtenvrij op Unsplash was geplaatst en zich van daaruit verder had verspreid. In die aanmaningen werd telkens hetzelfde bedrag gevraagd, ruim 5.100 euro. Pixabay riep de getroffen gebruikers op zich te melden. Het beeld was dus gratis aangeboden, en de gebruikers hadden niets anders gedaan dan op het platform vertrouwen.
Ook in België wordt er tegen gewaarschuwd. UNIZO schrijft dat een gratis databank niet betekent dat u een beeld zomaar mag gebruiken, en voegt eraan toe dat toestemming schriftelijk moet zijn: wie geen geschreven toestemming kan voorleggen, is volgens die tekst per definitie in overtreding. Dat is kort door de bocht: het schriftvereiste in het Wetboek van economisch recht is een bewijsregel ten voordele van de auteur, en de licentietekst van een platform is zelf een geschreven licentie. Wie die tekst en de datum van zijn download heeft bewaard, staat dus niet met lege handen. VRT NWS noemde op 29 februari 2024 Pexels, Unsplash, Freepik en Pixabay, met de raad om van alle afspraken een schriftelijk bewijs te hebben.
Bewijs
Wat het waard is
Helpt dat bewijs dan? Wees hier niet naïef. Wie zelf de rechten niet had, kan ze ook niet aan u doorgeven, en uw goede trouw maakt het gebruik daarmee niet vanzelf rechtmatig. Duitse advocatenkantoren vatten dat voor hun eigen recht samen met de opmerking dat het auteursrecht geen verkrijging te goeder trouw kent. Een Belgische uitspraak die dat voor een gratis fotobank uitspreekt, hebben wij niet gevonden.
Waar het wel kan meewegen, is bij het bedrag en bij de manier waarop de claim wordt ingezet. Het hof van beroep in Antwerpen heeft in een reeks arresten claims fors verlaagd wegens rechtsmisbruik, en keek daarbij naar de redelijkheid van het gevraagde bedrag, naar het bewijs dat bij de eerste ingebrekestelling zat en naar het tijdsverloop in de communicatie. Uw eigen goede trouw en de herkomst van het beeld horen in dat verhaal thuis. Wij hebben geen Belgische uitspraak gevonden die dit specifiek voor een gratis fotobank beslecht.
Wat u met die herkomst doet, in welke bewoordingen en op welk moment, staat in de handleiding. Dat is precies het stuk dat van uw dossier afhangt.
Bronnen
Elke bewering op deze pagina is terug te voeren op een van deze vindplaatsen. Klopt er iets niet, laat het ons weten.
Meer lezen