Het is de moeite waard om te kijken, en het antwoord valt vaker tegen dan mee. Wij zijn geen verzekeringsadviseur: hieronder staat alleen wat de wet en de polissen zelf zeggen, met de bron erbij.
Wat zij doet
Een rechtsbijstandsverzekering betaalt de kosten die u maakt om uw recht te halen. Wikifin, de consumentensite van de toezichthouder FSMA, omschrijft haar zo dat zij advocaatkosten, deurwaarderskosten en gerechtskosten ten laste neemt. Met daarbij een zin die u vooraf moet lezen:
De rechtsbijstandsverzekering dekt de kosten van gerechtelijke procedures, maar niet eventuele boetes of schadevergoedingen.
Dat is bij een fotoclaim precies het punt. Het bedrag dat de claimpartij vraagt, is een schadevergoeding. Zelfs een polis die dekt, betaalt dus in beginsel uw verweer en niet de claim zelf.
De wet
De wet van 22 april 2019 maakte een rechtsbijstandsverzekering met een minimuminhoud toegankelijker. Artikel 7 somt de materies op die zo'n polis minstens moet dekken, van aansprakelijkheid en strafrechtelijke verdediging tot fiscaal recht, arbeidsrecht en verbintenissen uit overeenkomst.
Let op hoe die lijst is opgebouwd: naar soort geschil en niet naar rechtsgebied. Het eerste punt noemt de vorderingen tot schadevergoeding gegrond op een contractuele of buitencontractuele aansprakelijkheid, en daar valt een fotoclaim in beginsel onder. Dat de woorden auteursrecht en intellectuele eigendom in de lijst ontbreken, zegt op zichzelf dus weinig.
Wat wel telt, staat in paragraaf 2. Die laat uitdrukkelijk toe om uit te sluiten: de geschillen met betrekking tot een professionele activiteit met uitzondering van deze bepaald in artikel 7, § 1, 6°, en dat laatste gaat over de arbeidsovereenkomst en het ambtenarenstatuut. Een foto op een bedrijfswebsite valt dus binnen wat mag worden uitgesloten.
Dezelfde wet stelt een ondergrens aan de dekking. Artikel 8 bepaalt dat de maximumwaarborg van de verzekeraar wordt vastgesteld op ten minste 13.000 euro per geschil in burgerlijke zaken en ten minste 13.500 euro in strafzaken, en staat een franchise toe van maximaal 250 euro per schadegeval, die wegvalt als de verzekerde aanvaardt het geschil via bemiddeling te proberen op te lossen. Het fiscale voordeel dat aan deze polissen hing, is intussen afgeschaft: de premies van 2025 komen volgens de besprekingen die wij vonden niet meer in aanmerking voor het aanslagjaar 2026. Door welke wet die afschaffing precies gebeurde, hebben wij niet kunnen nagaan.
In de polissen
Twee drempels
Dat zijn vier voorbeelden bij drie verzekeraars. Van ARAG, Euromex, LAR, P&V, AG, KBC, Belfius en Ethias hebben wij de voorwaarden op dit punt niet nagelezen. Trek uit deze vier dus geen algemene regel; lees uw eigen polis of vraag het uw makelaar.
Er is nog een tweede drempel, en die is even belangrijk als de uitsluitingen. Polissen kennen wachttermijnen, en daarnaast een bepaling over geschillen die al bestonden. DVV formuleert die zo: Er wordt geen rechtsbijstand verleend wanneer de gebeurtenis of de omstandigheid, die aan de oorsprong ligt van het schadegeval, zich voordeed voor de aanvang van deze verzekering. Bij DAS geldt in hetzelfde spoor dat juridische conflicten die al bestaan bij de ondertekening niet verzekerd zijn.
Praktisch gevolg, en dat is onze gevolgtrekking uit die bepalingen: een polis afsluiten nadat de claimbrief in de bus lag, helpt vrijwel zeker niet voor deze zaak.
De aansprakelijkheidskant
En de aansprakelijkheidsverzekering? Ook daar is het beeld gemengd.
De algemene voorwaarden burgerlijke aansprakelijkheid uitbating van AXA sluiten uitdrukkelijk uit: Schade ten gevolge van financiële transacties, misbruik van vertrouwen, oplichting, verduistering of alle dergelijke handelingen, oneerlijke concurrentie of aantasting van intellectuele rechten zoals uitvindingsoctrooien, handelsmerken, tekeningen of modellen en auteursrechten.
Er bestaan echter polissen die het omgekeerde doen voor onopzettelijke inbreuken. De voorwaarden van de cyberpolis Cyber Safe Bedrijven van Baloise verzekeren, in afwijking van de algemene waarborgbeperkingen, de schade van derden doordat een verzekerde digitaal gegevens verspreidt of publiceert waardoor hij een niet-opzettelijke inbreuk pleegt op: intellectuele eigendomsrechten zoals octrooien, merken, patenten, tekeningen en modellen, domeinnamen en auteursrecht; persoonlijkheidsrechten zoals portretrecht, naamrecht, eerbiediging van de goede naam en het privéleven. In een ICT-aansprakelijkheidspolis die wij lazen, staat een vergelijkbare uitbreiding voor de onopzettelijke inbreuk. Welke polis dat was, konden wij niet publiceren omdat wij de vindplaats niet konden terugvinden; de uitbreiding bij Baloise hierboven konden wij wel nalezen.
Wat de door ons gelezen voorwaarden dus laten zien: een uitbreiding voor een onopzettelijke inbreuk stond er alleen in een cyberpolis, en niet in de rechtsbijstandspolissen of in de gelezen polis burgerlijke aansprakelijkheid uitbating. Dat is een waarneming over vijf documenten en geen uitspraak over de markt, en zeker geen advies over uw situatie.
Als u denkt dekking te hebben
De termijnen lopen sterk uiteen. In de polissen die wij lazen gaat het van acht dagen bij DVV tot twaalf maanden bij Protect en DAS. Kijk dus meteen in uw eigen voorwaarden.
Bij een gerechtelijke of administratieve procedure, en bij een belangenconflict met de verzekeraar, is de verzekerde volgens artikel 156 van de verzekeringswet vrij in die keuze. Het Grondwettelijk Hof oordeelde in 2020 dat die vrijheid ook bij bemiddeling geldt.
Vindt de verzekeraar dat uw zaak geen kans maakt, dan kunt u een advocaat van uw keuze raadplegen; volgens Assuralia is dat advies dwingend voor de verzekeraar.
De Ombudsman van de Verzekeringen behandelde in 2025 ruim duizend vragen over rechtsbijstand, een stijging van zesendertig procent, en in zevenenvijftig procent van de onderzochte dossiers kwam er een oplossing.
Bronnen
Elke bewering op deze pagina is terug te voeren op een van deze vindplaatsen. Klopt er iets niet, laat het ons weten.
Meer lezen